{"id":1787,"date":"2024-01-15T12:18:41","date_gmt":"2024-01-15T11:18:41","guid":{"rendered":"https:\/\/breaking-taboos.eu\/2024\/01\/15\/biblioterapia-znaczenie-ksiazek-dla-zdrowia-psychicznego\/"},"modified":"2024-01-24T16:42:44","modified_gmt":"2024-01-24T15:42:44","slug":"biblioterapia-znaczenie-ksiazek-dla-zdrowia-psychicznego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/breaking-taboos.eu\/pl\/2024\/01\/15\/biblioterapia-znaczenie-ksiazek-dla-zdrowia-psychicznego\/","title":{"rendered":"Biblioterapia: znaczenie ksi\u0105\u017cek dla zdrowia psychicznego"},"content":{"rendered":"\n
\n

„Ka\u017cdy, kto uwa\u017ca si\u0119 za jedynego w swoim rodzaju i tak samo potwornego jak ka\u017cdy inny, mo\u017ce znale\u017a\u0107, po przewr\u00f3ceniu strony, pozwolenie na bycie tym, kim jest, uznanie siebie, a nawet poczucie zasadno\u015bci bycia.” <\/p>\nR\u00e9gine Detambel<\/cite><\/blockquote>\n\n

Pomys\u0142, \u017ce opowiadanie historii ma terapeutyczny wp\u0142yw na ludzki umys\u0142, si\u0119ga V wieku p.n.e., kiedy to Arystoteles opracowa\u0142 koncepcj\u0119 katharsis w swojej „Poetyce”. Grecki filozof wierzy\u0142, \u017ce ludzie mog\u0105 czerpa\u0107 korzy\u015bci z emocji bogobojno\u015bci i przera\u017cenia, kt\u00f3re tragedia wzbudzi\u0142a w nich poprzez identyfikacj\u0119 z postaci\u0105: do\u015bwiadczaj\u0105c ich z „bezpiecznej” pozycji widza, oczyszczali swoje umys\u0142y z tych uczu\u0107.<\/p>\n\n

Czym jest biblioterapia?<\/h2>\n\n

Biblioterapia<\/strong> to metoda polegaj\u0105ca na wykorzystywaniu ksi\u0105\u017cek jako narz\u0119dzi terapeutycznych do r\u00f3\u017cnych cel\u00f3w, takich jak pomoc osobom cierpi\u0105cym na zaburzenia psychiczne, rozwijanie samo\u015bwiadomo\u015bci u doros\u0142ych i m\u0142odzie\u017cy oraz wzmacnianie ich umiej\u0119tno\u015bci i zasob\u00f3w psychologicznych.<\/p>\n\n

Nawet je\u015bli pozytywny wp\u0142yw narracji ma d\u0142ug\u0105 tradycj\u0119, pierwsze konkretne zastosowanie biblioterapii mia\u0142o miejsce w 1930 roku, kiedy psychiatra William Menninger<\/strong> zdecydowa\u0142 si\u0119 zaleci\u0107 ksi\u0105\u017cki do czytania weteranom wojennym dotkni\u0119tym zespo\u0142em stresu pourazowego. Od tego momentu biblioterapia jest badana przez wielu naukowc\u00f3w z ca\u0142ego \u015bwiata, zyskuj\u0105c jeszcze wi\u0119ksz\u0105 wiarygodno\u015b\u0107 i prowadz\u0105c do niezwyk\u0142ych odkry\u0107.<\/p>\n\n

Formy biblioterapii<\/h2>\n\n

Biblioterapia dotyczy zar\u00f3wno sfery medycznej, jak i edukacyjnej<\/strong>. W pierwszym przypadku jest po\u0142\u0105czona z terapi\u0105 prowadzon\u0105 przez pracownika s\u0142u\u017cby zdrowia w celu leczenia zaburze\u0144 psychofizycznych. W drugim wykorzystywana do poprawy jako\u015bci \u017cycia ludzi – dzieci, student\u00f3w, doros\u0142ych lub os\u00f3b starszych – i jest zarz\u0105dzana przez osoby pracuj\u0105ce z ksi\u0105\u017ckami, takie jak nauczyciele, bibliotekarze, pedagodzy i pracownicy spo\u0142eczno-kulturalni.<\/p>\n\n

Czy istniej\u0105 dowody potwierdzaj\u0105ce skuteczno\u015b\u0107 biblioterapii?<\/h2>\n\n

Kilka mi\u0119dzynarodowych bada\u0144 naukowych pokazuje, \u017ce czytanie i opowiadanie historii maj\u0105 pozytywny wp\u0142yw na osoby cierpi\u0105ce na depresj\u0119<\/strong> i zaburzenia l\u0119kowe<\/strong> oraz s\u0105 skuteczne w leczeniu dysleksji<\/strong>, autyzmu<\/strong> i chor\u00f3b neurodegeneracyjnych, jak demencja<\/strong> i choroba Alzheimera<\/strong>. Ponadto poprawiaj\u0105 kreatywno\u015b\u0107<\/strong>, zwi\u0119kszaj\u0105 inteligencj\u0119 emocjonaln\u0105<\/strong> i maj\u0105 pozytywny wp\u0142yw na nastr\u00f3j<\/strong> dzi\u0119ki stymulacji neurochemicznych przeka\u017anik\u00f3w, takich jak oksytocyna, dopamina i endorfiny.<\/p>\n\n

Dwie strony medalu: czytelnik i pisarz<\/h2>\n\n

Wed\u0142ug ameryka\u0144skiej badaczki Caroline Shrodes<\/strong>, biblioterapia zajmuje si\u0119 ustaleniem to\u017csamo\u015bci, mo\u017cliwym dzi\u0119ki czytaniu w my\u015blach i empatii – dw\u00f3m podstawowym funkcjom poznawczym cz\u0142owieka – katharsis (oczyszczeniu) i introspekcji. Introspekcja<\/strong> pozwala na zdobycie g\u0142\u0119bszej wiedzy o samym sobie, co jest szczeg\u00f3lnie wa\u017cne dla nastolatk\u00f3w, kt\u00f3rzy buduj\u0105 swoj\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 poprzez relacje spo\u0142eczne i por\u00f3wnania z r\u00f3wie\u015bnikami. Nie tylko czytanie, ale tak\u017ce pisanie – zw\u0142aszcza autobiograficzne – ma t\u0119 moc usuwania wewn\u0119trznych emocji, cz\u0119sto nie\u015bwiadomych.<\/p>\n\n

Lecz si\u0119 za pomoc\u0105 ksi\u0105\u017cek od dzi\u015b<\/h2>\n\n

Obecnie biblioterapia jest szczeg\u00f3lnie promowana w Anglii w ramach krajowego projektu „Ksi\u0105\u017cki na recept\u0119”<\/em><\/strong>. Polega on na przepisywaniu (jako formy „recepty”) ksi\u0105\u017cek przez pracownik\u00f3w s\u0142u\u017cby zdrowia w celu leczenia zaburze\u0144 psychicznych; pacjent udaje si\u0119 do najbli\u017cszej lokalnej biblioteki ze swoj\u0105 „recept\u0105” i otrzymuje ksi\u0105\u017ck\u0119, kt\u00f3r\u0105 zaleci\u0142 mu lekarz. Te „zdrowe” ksi\u0105\u017cki s\u0105 wybierane z listy rekomendowanej przez The Reading Agency,<\/em> stowarzyszenie non-profit, w ramach programu Reading Well<\/em>. Ksi\u0105\u017cki terapeutyczne nale\u017c\u0105 do r\u00f3\u017cnych gatunk\u00f3w, pocz\u0105wszy od pozycji dokumentalnych dla m\u0142odych doros\u0142ych i ksi\u0105\u017cek obrazkowych, takich jak „Ruby ma zmartwienie”<\/em> Toma Percivala. Wszystkie z nich zosta\u0142y wcze\u015bniej zatwierdzone przez g\u0142\u00f3wne brytyjskie stowarzyszenia opieki zdrowotnej i Departament Zdrowia.<\/p>\n\n

Co wi\u0119cej, w ci\u0105gu ostatniej dekady \u015bwiat\u0142o dzienne ujrza\u0142o wiele ksi\u0105\u017cek na ten temat, w tym „The Novel Cure: an A to Z of Literary Remedies”<\/em><\/strong> („Powie\u015bciowe lekarstwo: od A do Z literackich \u015brodk\u00f3w zaradczych”) (2013) autorstwa Elli Berthoud i Susan Elderkin, kt\u00f3ra kataloguje r\u00f3\u017cnorodne dzie\u0142a literackie wed\u0142ug ich terapeutycznego dzia\u0142ania. „\u017bycie bez literatury – pisz\u0105 autorki w przedmowie – oznacza utrat\u0119 okazji do \u017cycia wzbogaconego lekcjami tych, kt\u00f3rzy przeszli przez to \u017cycie przed nami”.<\/p>\n\n

Co dalej?<\/h2>\n\n

Europejskie partnerstwo pracuj\u0105ce nad projektem Breaking Taboos About Mental Health<\/strong> ma na celu obalenie stereotyp\u00f3w i tabu dotycz\u0105cych zdrowia psychicznego, kt\u00f3re stygmatyzuj\u0105 i izoluj\u0105 osoby borykaj\u0105ce si\u0119 z zaburzeniami psychicznymi. Aby zwi\u0119kszy\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107 w\u015br\u00f3d nastolatk\u00f3w i towarzyszy\u0107 m\u0142odym ludziom borykaj\u0105cym si\u0119 z tymi problemami, opracowujemy pi\u0119\u0107 interaktywnych komiks\u00f3w<\/strong> na temat „Zmiana punktu widzenia na…” (l\u0119k, depresj\u0119, niepe\u0142nosprawno\u015b\u0107 itp.). Poprzez seri\u0119 warsztat\u00f3w<\/strong> odbywaj\u0105cych si\u0119 w ka\u017cdym z kraj\u00f3w partnerskich, m\u0142odzi ludzie b\u0119d\u0105 mogli przeczyta\u0107 ksi\u0105\u017cki,<\/strong> ale tak\u017ce sta\u0107 si\u0119 tw\u00f3rcami i projektantami w\u0142asnych historii,<\/strong>stosuj\u0105c biblioterapi\u0119 w odniesieniu do swoich osobistych do\u015bwiadcze\u0144 i problem\u00f3w, w celu zaj\u0119cia si\u0119 tym tematem poprzez bardziej oczyszczaj\u0105ce podej\u015bcie.<\/p>\n\n

Autorka artyku\u0142u: Giulia Castelli<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

„Ka\u017cdy, kto uwa\u017ca si\u0119 za jedynego w swoim rodzaju i tak samo potwornego jak ka\u017cdy inny, mo\u017ce znale\u017a\u0107, po przewr\u00f3ceniu strony, pozwolenie na bycie tym, kim jest, uznanie siebie, a nawet poczucie zasadno\u015bci bycia.” R\u00e9gine Detambel Pomys\u0142, \u017ce opowiadanie historii ma terapeutyczny wp\u0142yw na ludzki umys\u0142, si\u0119ga V wieku p.n.e., kiedy to Arystoteles opracowa\u0142 koncepcj\u0119 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1220,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[22],"tags":[],"class_list":["post-1787","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bez-kategorii"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/breaking-taboos.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1787","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/breaking-taboos.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/breaking-taboos.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/breaking-taboos.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/breaking-taboos.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1787"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/breaking-taboos.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1787\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1788,"href":"https:\/\/breaking-taboos.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1787\/revisions\/1788"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/breaking-taboos.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1220"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/breaking-taboos.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1787"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/breaking-taboos.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1787"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/breaking-taboos.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1787"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}